اخبار مهم:
چهارشنبه ۰۱ آذر ۱۳۹۶   ۱۴:۰۹
ارتباط با اعضای شورا
آخرین اخبار
رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: به زودی برای حل و رفع مشکلاتی که برای برنامه تلویزیونی «ثریا» ایجاد شده است، جلسه و دیداری با رئیس سازمان صداوسیما خواهیم...
معاونت صدای رسانه ملی با هدف پاسخ به نیاز مخاطبان در حوزه رسانه های نوین و فن آوری‌های جدید، اپلیکیشن (برنامه کاربردی) تلفن همراه خود را با عنوان ایرانصدا...
اولین نشست هم اندیشی اساتید حوزه فرهنگ ، ارتباطات و رسانه با دکتر محمد حسین صوفی دبیر شورا و با هدف بهره گیری از نظرات و دیدگاه های کارشناسان و اساتید...
مرکز بسیج سازمان صدا و سیما با همکاری سازمان سینمایی و هنرهای نمایشی دفاع مقدس نقش اقوام را در هشت سال دفاع مقدس با ساختارهای مختلف به نمایش می گذارد.
علي بخشي‌زاده مدير جديد شبکه پويا ، اعلام کرد اين شبکه به زودي به شبکه رسمي کودک تلويزيون با چند کانال تبديل مي‌شود .
امیر حسین تمنایی ، کارشناس شورای نظارت و دانشجوی دکتری مدیریت رسانه در مقاله ای بر مهم ترين تكنيك هاي برنامه ريزي تلويزيوني مروري داشته است .
رسانه ها همواره به دنبال جذب بيشترين مخاطبان هستند. به همين دليل همواره اين سؤال براي آن ها وجود دارد كه عوامل مؤثر بر جذب مخاطب كدامند؟ همانطور كه ايستمن و فرگوسن مي نويسند: «ميزان مخاطب ساعت پربيننده تلويزيون تحت تأثير مقدار و شكل برنامه هاي رقابتي، ميزان تماشاي به ارث برده شده  از برنامه هاي قبل از اين ساعات و تفاهم ميان برنامه هاي كنار هم است.»  يعني در حقيقت برنامه ها تماشاگرانشان را از يكديگر به ارث مي برند و با مهندسي درست برنامه ريزي تلويزيوني مي توان مخاطب بسياري از برنامه هايي را كه در ظاهر بدون مخاطب هستند حفظ كرد. در اين نوشتار به انواع تكنيك هاي برنامه ريزي تلويزيوني كه در جذب مخاطب مؤثر است، خواهيم پرداخت.
«زمان بندي برنامه هاي تلويزيوني » علاوه بر تأثير در جذب مخاطب، سبب تأثيرات فرهنگي نيز مي شود. به عنوان مثال پخش برنامه كودك در صبح زود سبب مي شود تا كودكان به موقع براي رفتن به مدرسه از خواب بيدار شده و پخش دير هنگام شبانگاهي سبب مي شود تا كودكان ديروقت به رختخواب روند. پخش برنامه هاي پربيننده در ساعات دير شبانگاهي (مانند برنامه هفت، نود و برخي برنامه هاي گفتگومحور با مسئولين و مقامات رده بالا) سبب اعتراض ميهمانان برنامه ها و مشقت بينندگان مي شود. با توجه به اينكه در حال حاضر در زمان بندي برنامه هاي سازمان صداوسيما، نقصان هايي ديده مي شود در صورت توجه به مهندسي زمان بندي تلويزيوني، توزيع بيننده به درستي صورت  خواهد گرفت.
تكنيك هاي زمان بندي به برنامه ريزان كمك مي كنند تا با زمان بندي متناسب، مخاطب خود را حفظ كرده يا افزايش دهند. در اين بخش، به تعدادي از مهم ترين تكنيك هاي برنامه ريزي تلويزيوني براي جذب مخاطبان و اثرگذاري بيشتر اشاره مي كنيم:

 


برنامه ريزي دوگانه (Crossprogramming)

برنامه ريزي دوگانه، اتصال ميان دو برنامه است. اينكار به وسيله گستردن يك خط داستاني در دو اپيزود از دو برنامه متفاوت انجام مي شود.

برنامه ريزي متضاد (Counterprogramming)

اصطلاح «برنامه ريزي متضاد» وقتي استفاده مي شود كه يك بازه زماني، با برنامه اي پر شده است كه جذابيت آن با برنامه مخالفش در شبكه رقيب، متفاوت است چراكه از ژانر متفاوتي است و يا جذب كننده جمعيت متفاوتي است.

تقسيم بندي روز (Dayparting)

دي پارتينگ، عمل تقسيم بندي روز به بخش هاي مختلف است. در اين روش برنامه ها با مخاطب در دسترس انطباق مي يابند.  در طول هركدام نوع متفاوتي از برنامه هاي راديو يا تلويزيون روي آنتن مي رود. برنامه هاي بخش ساعت روزانه تلويزيون (Daytime television) عموماً به سمت بخش معيني از مخاطب و آنچه كه مخاطب هدف عموماً در اين ساعات با آن درگير  مي شود، مناسب سازي شده اند. 

برنامه ريزي بلوكي (Block Programming)

برنامه ريزي بلوكي اشاره به زماني دارد  كه شبكه ي تلويزيوني برنامه هاي شبيه را يكي پس از ديگري در كنداكتور بگنجاند. اين ايده به اين شكل است كه شبكه برنامه هاي شبيه به هم را جهت حفظ بيننده خود، تأمين مي كند.

پل زني (Bridging)

اصطلاح «پل زني» وقتي استفاده مي شود كه يك ايستگاه در يك نقطه تلاقي (استراحت اصلي بعدازظهر وقتي كه همه كانال ها از پخش برنامه بازايستاده) سعي مي كند تا از اينكه مخاطب كانال ها را عوض كند، جلوگيري كند (اليس، 2000). اين كار به چند روش انجام مي شود:

الف) داشتن يك برنامه در حال پخش پيش از نقطه تلاقي و سپس پخش برنامه اي بسيار جذاب در نقطه تلاقي؛

ب) پخش ديرهنگام يك برنامه به صورتي كه مردم بدون اينكه كاري كنند وقت بگذرانند و شروع ديگر برنامه ها را از دست بدهند(اين بند مخصوص برنامه ريزي نسبت به برنامه ريزي شبكه هاي رقيب است)؛

ج) تلويزيون برنامه بعدي را مادامي كه تيتراژ برنامه قبلي در حال پخش است، تبليغ كند. به عنوان مثال تبليغ برنامه بعدي در گوشه تصوير همزمان با تيتراژ برنامه قبلي پخش شود.

سوپرسايزينگ (Supersizing)

اينكار با اضافه كردن 10 دقيقه به يك برنامه 30 دقيقه اي، يا 30 دقيقه اضافي به يك برنامه واقع نماي  يكساعته انجام مي شود.   اين استراتژي سبب مي شود تا بينندگان از زمان اضافه شده براي لذت بردن از يكي از برنامه هاي مورد علاقه شان استفاده كرده و كانال را براي ديدن برنامه ي ديگري كه در حال پخش است عوض نكنند. البته اين استراتژي نبايد دائم تكرار شود.  

هموكينگ (هموك در فارسي به معناي بانوج (تختخواب معلق) است) (Hammocking)

هموكينگ تكنيكي است كه توسط پخش كننده هاي تلويزيوني استفاده مي شود بدين ترتيب كه يك برنامه غيرمحبوب را به اميد ديده شدن توسط بينندگان، در ميان دو برنامه محبوب مي گنجانند.

هات سويچينگ (Hotswitching)

در اين روش، برنامه ريزان هرگونه وقفه تجاري ميان انتهاي يك برنامه و آغاز برنامه ديگر را حذف مي كنند. باعث مي شود تا مخاطب بدون اين احتمال كه بخواهد در فاصله ميان دو برنامه كانال را عوض كند، بلافاصله درگير ديدن برنامه بعدي شود.

چادرزني (Tentpoling)

در برنامه ريزي به شيوه «چادرزني»، برنامه ريزان وابسته به يك سريال مشهورند كه با داشتن جاذبه بسيار زياد براي مخاطب باعث مي شود كه شبكه بتواند دو سريال ناشناخته را در همان بخش كنداكتور جاي دهد و اين قدرت آن سريال محوري است كه بينندگان را به ديدن آن دو برنامه  ديگر مي كشاند.

دوره هاي مضموني (Theming)

يكي ديگر از تكنيك هاي برنامه ريزي تلويزيوني داشتن روزهايي با يك مضمون ويژه (مانند مناسبت ها يا هفته هاي تماتيك مانند هفته ي كوسه ي شبكه ي ديسكاوري) است.

باكس زماني (Time slot)

باكس زماني يا جايگاه يك برنامه در كنداكتور مي تواند در موفقيت يا شكست آن برنامه تعيين كننده باشد (به «چادرزني» در بالا مراجعه كنيد). اين مسئله مي تواند انتخاب بازيگران را نيز تحت تأثير قرار دهد. براي مثال، شبكه ABC كاراكتر رابرت لنسينگ در سريال Twelve O’clock High را با كاراكتري جديد كه نقش آن را پاول برك بازي مي كرد، جابجا كرد به اين علت كه زمان نمايش سريال از ساعت 22 به ساعت 30/19 تغيير كرده بود. اقتضاي ساعت 30/19 كاراكتري بود كه چهره اش جوانتر به نظر برسد. اگرچه در حقيقت برك از لنسينگ دو سال بزرگتر بود اما چهره جوانتري داشت.

جمع بندي
              برنامه ريزي تلويزيوني در شبكه هاي سيما تابع دو سطح «رقابت» است. در سطح اول شبكه هاي سيما با هدف جذب مخاطب بيشتر با يكديگر رقابت دارند. در سطح دوم، شبكه هاي سيما به عنوان كليتي يكپارچه بايد با شبكه هاي بين المللي در محيط رسانه اي رقابت كنند. اين موضوع، موجب شده تا برنامه ريزي تلويزيوني در شبكه هاي سيما با پيچيدگي خاصي همراه باشد. اين شرايط متناقض نما، موجب مي شود شبكه هاي سيما در عين رقابت با يكديگر، نقش تكميلي داشته باشند؛ يعني سريال ها، فيلم هاي سينمايي، برنامه هاي كودك، اكثر برنامه هاي تفريحي و سرگرمي و بخش هاي خبري بدون كمترين همپوشاني در جدول پخش شبكه ها قرار  گيرند. بنابراين استفاده از تكنيك هاي تشريح شده در شبكه هاي سيما بايد مبتني بر همين كارويژه شبكه ها در دومرحله اي بودن رقابت باشد.
براين اساس دو تكنيك «برنامه ريزي متضاد» و «برنامه ريز بلوكي»، كمتر مي تواند مورد استفاده شبكه هاي سيما قرار گيرد؛ چرا كه اين تكنيك ها با سطح دوم رقابت شبكه ها و نقش تكميلي آنها در تضاد است. در مقابل، به دليل اهميت مناسبت هاي ديني و ملي در جامعه ايران، تكنيك «دوره هاي مضموني» مي تواند از كارآمدترين تكنيك ها براي جذب مخاطب باشد؛ علاوه براين بايد به دو تكنيك «هموكينگ» و «تقسيم بندي روز» اشاره كرد كه تكنيك اول به پرمخاطب تر شدن برنامه هاي كم بيننده و ضعيف تر كمك مي كند و تكنيك دوم به «نيازهاي مخاطب هدف در هرساعت از شبانه روز» توجه مي نمايند. همچنين دو تكنيك «برنامه ريزي دوگانه» و «سوپرسايزينگ» به دليل خرق عادت و خلق جذابيت، مخاطب را به تماشاي برنامه هاي شبكه هاي سيما ترغيب مي نمايد. در پايان بايد گفت، ساخت «برنامه باكيفيت با ساختار نوآورانه و ايده خلاقانه» به تنهايي نمي تواند جذب مخاطب گسترده را تضمين نمايد؛ بلكه برنامه ريزي در مرحله توزيع و پخش و بهره گيري از تكنيك هاي چينش برنامه ها است كه امكان بيشتر ديده شدن را فراهم مي آورد.



1. Inherited.
2. Susan Tyler Eastman, Douglas A. Ferguson, Media Programming. Strategies and Practices, Boston, Wadsworth, 2013, p.25.
3. واژه كنداكتور يا كانداكتر (conductor)  در زبان انگليسي به معنايي كه در ايران به عنوان «جدول زمان بندي برنامه هاي تلويزيوني» به كار مي رود نيست. به نظر مي رسد واژه كنداكتور در هيچ يك از زبان هاي انگليسي (Brodcast Programming, Broadcast Scheduling)، فرانسه (grille des programmes)، آلماني، اسپانيايي و ايتاليايي (palinsesto) به معناي جدول زمان بندي برنامه هاي تلوزيوني به كار نمي رود و استفاده آن در زبان فارسي بي مبنا است.
4. L. Gross, B. Gross, P. Perebinossoff, cit. p.216.
5. L. Gross, B. Gross, P. Perebinossoff, cit., p.225.
6. Reality Show.
7. Twelve O’clock High (TV series), https://en.wikipedia.org/wiki/Twelve_O'Clock_High_(TV_series)

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک (ایمیل):
* متن نظر شما: